Araç ve motosiklet kiralama sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için kurallar 2024 sonunda ciddi biçimde değişti. 30 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun ek 3. maddesi güncellendi ve kiralama işletmelerine yeni yükümlülükler getirildi. Bu yazıda, kiralama yapan işletme sahiplerinin bilmesi gereken temel noktaları özetliyoruz.
Yeni düzenleme ne getiriyor?
Değişiklik sonrasında araç kiralama faaliyeti yürüten gerçek ve tüzel kişiler şunlarla yükümlü:
- GPS cihazı bulundurma: Kiraya verilen her araçta küresel uydu navigasyon sistemine dayalı bir takip cihazı bulunmalıdır. Bu kural yalnızca otomobilleri değil, kiraya verilen motosikletleri de kapsar.
- Konum kayıtlarını 3 yıl saklama: Araçların konum bilgilerine ilişkin kayıtlar en az üç yıl süreyle saklanmak ve gerektiğinde yetkili makamlara sunulmak zorundadır.
- Kimlik bildirimi: Kiracının kimlik bilgileri ile araç bilgileri, araç tesliminde kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirilir. Kira sözleşmeleri ve kayıtlar her an denetime hazır tutulur.
Uymamanın bedeli
Bu yükümlülüklere uymayan işletmelere yüz bin TL'ye varan idari para cezaları uygulanabiliyor. Ayrıca kiracıya ait kişisel verilerin (kimlik ve konum verileri) mevzuata uygun işlenmemesi hâlinde, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında ayrıca yaptırım gündeme gelebilir. Yani konu yalnızca bir cihaz taktırmaktan ibaret değil; veri yönetimi düzeninin de kurulması gerekiyor.
KVKK boyutu: kiracının bilgilendirilmesi şart
Kiralanan araçta konum takibi yapılması, kiracının kişisel verisinin (konum) işlenmesi anlamına gelir. Bu nedenle:
- Kira sözleşmesinde aracın GPS ile izlendiğine dair açık bir bildirim yer almalı ve kiracının imzası alınmalıdır.
- Konum verilerinin hangi amaçla işlendiği, ne kadar saklandığı ve kimlerle paylaşılabileceği bir aydınlatma metniyle açıklanmalıdır.
- Veriler yalnızca yasal amaçlar için kullanılmalı; üçüncü kişilerle keyfî olarak paylaşılmamalıdır.
Kiracıdan gizli yürütülen takip, hem KVKK ihlali hem de Türk Ceza Kanunu kapsamında suç oluşturabilir. Şeffaflık, işletmeyi koruyan en güçlü kalkandır.
İşletmeler uyumu nasıl sağlar?
- Filodaki tüm kiralık araçlara GPS takip cihazı taktırın ve çalıştığını düzenli kontrol edin.
- Konum kayıtlarının en az 3 yıl güvenle saklandığı bir takip altyapısı kullanın; kayıtların yedeklendiğinden emin olun.
- Kira sözleşmenize GPS bildirimi ve KVKK aydınlatma maddesi ekletin (bir avukata danışmanızı öneririz).
- Kimlik bildirim yükümlülüğünüz için kolluğun bildirim sistemine kayıt sürecinizi tamamlayın.
- Personelinize, konum verilerinin kimlere hangi koşullarda gösterilebileceğini anlatan basit bir iç kural belirleyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özgü yükümlülükler için bir avukata danışmanızı öneririz.